އިންސާނީ ތާރީޚާއި ވަގުތު ގުނުމަކީ ހަމައެކަނި ހިސާބު އަކުރުތަކަކުން ކުރެވޭ މިންކުރުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ކޮންމެ އުންމަތެއްގެ ވެސް އައިޑެންޓިޓީ ނުވަތަ އަމިއްލަވަންތަކަމާއި އެ ބައެއްގެ ޢަޤީދާއާ ވަރަށް ފުންކޮށް ގުޅިފައިވާ ކަމެކެވެ. ތާރީޚަށް ބަލާއިރު، ރޯމަނުންނާއި، ފާރިސީންނާއި، ޔަހޫދީން އަދި ނަޞާރާއިން ވެސް އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ކަލަންޑަރުތައް އެކުލަވައިލީ އެބަޔަކީ ވަކި މިނިވަން ފިކުރެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ބައެއްކަން ދެއްކުމަށެވެ. މިއާ އެއްގޮތަށް، ޢުމަރުގެފާނުގެ ޚިލާފަތުގައި އިސްލާމީ ހިޖުރީ ކަލަންޑަރު ކަނޑައެޅުއްވީ އިސްލާމީ އުންމަތަކީ އެހެން ތަހުޒީބުތަކާ ވަކި، އަމިއްލަ ފިކުރެއްގެ މައްޗަށް ތެދުވި އުންމަތެއްކަން ހާމަކުރުމަށެވެ. މިއީ ޖާހިލިއްޔަ ޒަމާނާ ވަކިވެ، އިންސާނިއްޔަތަށް އައި އާ ޒަމާނެއްގެ ފެށުމެވެ.
ކަލަންޑަރުގެ ފެށުމެއްގެ ގޮތުން "ހިޖުރަ" އިޚްތިޔާރު ކުރުމުގައި މުހިންމު ސަބަބުތަކެއްވެއެވެ. ނަބިއްޔާ ﷺ އުފަންވެވަޑައިގަތުން ނުވަތަ ވަޙީގެ ފެށުމަށްވުރެ ބޮޑަށް ހިޖުރައަށް އިސްކަންދިނީ، އެއީ މުސްލިމުން ވަކި ޖަމާޢަތެއްގެ ގޮތުން ދައުލަތަކަށް ބަދަލުވެ، ﷲ ގެ ޝަރީޢަތް ހިންގާނެ އިންތިޒާމީ މުޖުތަމަޢެއް ބިނާވި ތާރީޚަށްވާތީއެވެ. އަދި އުފަންދުވަސް ފަދަ ތާރީޚެއް ބޭނުންކުރުމުން ނަޞާރާއިންގެ ކަލަންޑަރާ އެއްގޮތްވުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތުމާއެކު، ހިޖުރައިގެ މުނާސަބަތަކީ މުސްލިމުންގެ ގުރުބާނީއާއި ނަޞްރު ރަމްޒުކޮށްދޭ ތަފާތު، މިނިވަން ޙާދިސާއެކެވެ. އިސްލާމްދީނުގައި އަޅުކަންތައްތައް (ރޯދަ، ޙައްޖު) ކަނޑައެޅިފައިވަނީ ހަނދުގެ މަސްތަކުގެ މައްޗަށެވެ. ހަނދުގެ އަހަރު އިރުގެ އަހަރަށްވުރެ ކުރުވުމުގެ ސަބަބުން، އަހަރުގެ އެކި މޫސުންތަކަށް އަޅުކަންތައްތައް ބަދަލުވެއެވެ. މީގެ ބޭނުމަކީ ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ތިބި މުސްލިމުންނަށް ހޫނު މޫސުމާއި ފިނި މޫސުމުގައި ވެސް އަޅުކަމުގެ ތަޖުރިބާ ލިބި، ދީނުގެ ޢަދުލުވެރިކަން ފެނުމެވެ. އަދި ހަނގުރާމައާއި ވިޔަފާރީގެ ބޭނުމަށް މަސްތައް ފަސްކުރުމުގެ ޖާހިލީ އާދަ (ނަސީއު) އިސްލާމްދީން ވަނީ މަނާކޮށް، ވަގުތުގެ ޤުދުރަތީ ތަރުތީބު އިޢާދަކޮށްދީފައެވެ.
އިންސާނީ ތާރީޚު ބަޔާންކުރުމުގައި ހުޅަނގުގެ ރެކޯޑުތަކަށްވުރެ އިސްލާމީ ރެކޯޑުތަކުގެ ސައްޙަކަން ބޮޑެވެ. އިސްލާމީ ނަޒަރިއްޔާއިން ތާރީޚު ބަހާލެވިފައިވަނީ މާއްދީ ބަދަލުތަކުގެ (މިސާލަކަށް: ހިލަ ޒަމާން) މައްޗަކަށް ނޫނެވެ. އެއީ ނޫޙުގެފާނާއި، އިބްރާހީމްގެފާނު ފަދަ ނަބީބޭކަލުންގެ ޒަމާންތަކުގެ މައްޗަށެވެ. މީގެއިން ދޭހަވަނީ އިންސާނިއްޔަތު ފެށުނީ ޖާހިލުކަމުގެ ތެރެއަކުން ނޫން ކަމާއި، އެއީ އާދަމުގެފާނާއެކު ފެށުނު ޢިލްމުވެރިކަމެއް ކަމެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން، ވަގުތަށް ސަމާލުވެ، މަރާއި އާޚިރަތަށް ތައްޔާރުވުމުގެ "މުރާޤަބާ" ނުވަތަ ހޭލުންތެރިކަން މުސްލިމާގެ ހިތުގައި އުފެދެއެވެ. އިސްލާމީ ޢަޤީދާގައި ވަގުތަކީ ނިމުމެއް ނެތް ދައުރެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ އާޚިރަތުގެ ދާއިމީ ޙަޔާތަށް ދިއުމަށްޓަކައި ލެއްވިފައިވާ މަޤްޞަދުތަކެއް ހުރި މުއްދަތެކެވެ.
