بسم الله الرحمن الرحيم
الحمد لله رب العالمين، والصلاة والسلام على رسول الله ﷺ، وعلى آله وصحبه أجمعين.
ﷲ ތިބާއަށް ރަޙްމަތް ލައްވާށެވެ.
ޒަމާނީ ދުނިޔޭގައި މުސްލިމުންގެ މެދުގައި އެންމެ ބޮޑަށް ބަހުސްކުރެވޭ އެއް މައްސަލައަކީ ޑިމޮކްރެޓިކް ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ބޭއްވޭ އިންތިޚާބުތަކުގައި ބައިވެރިވުމުގެ މައްސަލައެވެ. އިންތިޚާބުތައް ކައިރިވުމުން "ވޯޓުލުމަކީ ހުއްދަ ކަމެއްތޯ؟"، "ވޯޓު ނުލައި މަޑުން ހުރުމަކީ ފާފައެއްތޯ؟" އަދި "ހޮވޭ ވެރިއަކު ކުރާ ނުބައި ކަންކަމަށް ވޯޓުލީ މީހާ ޒިންމާވާންޖެހޭނެތޯ؟" ފަދަ ސުވާލުތައް އުފެދި، އާންމުންގެ މެދުގައި ބޮޑެތި اختلاف(ޚިލާފު) އުފެދެއެވެ. މި މައްސަލައިގެ އަޞްލު ގުޅިފައިވަނީ ހަމައެކަނި ސިޔާސީ ކަމަކާ ނޫނެވެ. އެއީ މުސްލިމުންގެ عقيدة (ޢަޤީދާ) އާއި، ޚާއްޞަކޮށް الحاكمية (ޙާކިމިއްޔަތު ނުވަތަ ވެރިކަން ހިންގުމާއި ޤާނޫނު ހެދުމުގެ ބާރު) ﷲ އަށް އެކަނި ޚާއްޞަވުމުގެ މަފްހޫމާ ގުޅިފައިވާ ކަމެކެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި އަންގަވާފައިވާ ފަދައިން "إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ" (ޙުކުމްކުރުން ނުވަތަ ޤާނޫނު ހެދުމުގެ ބާރު ﷲ އަށް މެނުވީ ނުވެއެވެ). އެހެންކަމުން، މި މައްސަލައިގައި ގޮތެއް ނިންމަންވާނީ ޖަޒުބާތާއި އޮއިވަރަށް ބެލުމުގެ ބަދަލުގައި، ކީރިތި ޤުރުއާނާއި، ސުންނަތާއި، އަދި السلف الصالح (ސަލަފުއްޞާލިޙުން) ގެ ފަހުމުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށްގެންނެވެ.
މި ބަހުސްގައި ފާހަގަކުރެވޭ އެންމެ ބޮޑު އެއް މައްސަލައަކީ ޢިލްމުވެރިންގެ ފަތުވާތައް ނަހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމެވެ. ގިނަ ފަހަރަށް މީހުން ކަންކުރާ ގޮތަކީ، ޝައިޚް އިބްނު ބާޒް ނުވަތަ އިބްނު ޢުޘައިމީން ފަދަ ބޮޑެތި ޢިލްމުވެރިންގެ ބަސްފުޅުތަކުގެ ތެރެއިން ވަކި ޖުމްލައެއް ނަގައި، އެ ބަސްފުޅު ބުނެވުނު سياق (މަޤްޞަދާއި ޙާލަތު) އަދި އޭގައިވާ شروط(ޝަރުޠުތައް) އަށް ބެލުމެއްނެތި އާންމުކޮށް ހުރިހާ ތަނަކަށް ފަތުރަނީއެވެ. މިއީ މަގުފުރެދުމަށް ހުޅުވޭ ދޮރެކެވެ. އަޘަރީ މަންހަޖުގެ އަޞްލަކީ ކޮންމެ މީހަކު ބުންޏަސް، އެ ބުނާ ބަހެއްގެ ޙަޤީޤަތް ބަލާނީ އެކަމަށް އޮތް ދަލީލުން ކަމަށްވުމެވެ. އިބްނުލް ޤައްޔިމް ރަޙިމަހުﷲ ވިދާޅުވެފައިވާ ފަދައިން، "ޢިލްމަކީ ﷲ ބަސްފުޅާއި، ރަސޫލާގެ ބަސްފުޅާއި، އަދި ޞަޙާބީންގެ ބަސްފުޅެވެ. އެއީ އޮޅުވާލުމެއް ނޫނެވެ." އެހެންކަމުން، ދަލީލެއް ނެތި ކަނުކޮށް ބަޔަކަށް ތަބާވުން ނުވަތަ تقليد(ތަޤްލީދު) ކުރުމަކީ މި މަންހަޖުގައި ރައްދުކުރެވިފައިވާ ކަމެކެވެ.
ޑިމޮކްރަސީއާ މެދު ސަލަފީ ބޮޑެތި ޢިލްމުވެރިން ކަމަށްވާ އިބްނު ބާޒް، އަލްއަލްބާނީ، އިބްނު ޢުޘައިމީން އަދި ފައުޒާން އެއްބަސްވެވަޑައިގަންނަވާ އަސާސީ ޙަޤީޤަތަކީ، ޑިމޮކްރަސީއަކީ އިސްލާމީ ނިޒާމެއް ނޫން ކަމެވެ. އެއީ ޑިމޮކްރަސީގައި ޤާނޫނު ހެދުމުގެ ބާރު ދެނީ ރައްޔިތުންނަށް ނުވަތަ އިންސާނުންނަށް ކަމަށްވާތީއެވެ. މިއީ އިސްލާމީ އަސާސްތަކާ ފުށުއަރާ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް، މި ޢިލްމުވެރިންގެ މެދުގައި ޚިލާފު އުފެދެނީ މިފަދަ ނިޒާމުތައް ޤާއިމުވެފައިވާ މުޖުތަމަޢުތަކުގައި މުސްލިމުން ކަންކުރަންވީ ގޮތާ ނުވަތަ تعامل (މުޢާމަލާތްކުރާނެ ގޮތާ) މެދުގައެވެ.
ޝައިޚް އިބްނު ބާޒް ރަޙިމަހުﷲ ގެ ނަޒަރުގައި، ޑިމޮކްރަސީއަކީ އިސްލާމީ އެއްޗެއް ނޫން ނަމަވެސް، ޤަވާޢިދުލް ފިޤުހިއްޔާގައިވާ "ارتكاب أخف الضررين" (ދެ ގެއްލުމުގެ ތެރެއިން ކުޑަ ގެއްލުން އިޚްތިޔާރުކުރުން) މި އަސާސަށް ބަލައި، ބައެއް ޙާލަތްތަކުގައި ވޯޓުލުން ހުއްދަވެދާނެއެވެ. އެއީ ކުރިމަތިލާފައިވާ ކެންޑިޑޭޓުންގެ ތެރެއިން އެކަކީ އިސްލާމްދީނަށް ނުވަތަ މުސްލިމުންނަށް ގެއްލުން ކުޑަ މީހަކަށްވާނަމަ، ބޮޑު ގެއްލުމުން ސަލާމަތްވުމަށްޓަކައެވެ. މިއީ އިންތިޚާބުތަކަށް ދޭ އާންމު ހުއްދައެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު އެއީ ضرورة(މަޖުބޫރު ޙާލަތެއްގައި) فقه الواقع (ޙާލަތު ވަޒަންކުރުމުގެ ފިޤުހު) ބޭނުންކޮށްގެން ދެއްވާފައިވާ ޚާއްޞަ ލުޔެކެވެ. މިފަދަ ރައުޔެއް ޝައިޚް އިބްނު ޢުޘައިމީން ވެސް ގެންގުޅުއްވައެވެ. އެކަލޭގެފާނު ބާރުއަޅުއްވަނީ "اختيار أصلح الموجود" (ތިބި ބައެއްގެ ތެރެއިން އެންމެ ރަނގަޅު މީހަކު އިޚްތިޔާރުކުރުން) މީގެ މައްޗަށެވެ. މީގެ މަޤްޞަދަކީ ހެޔޮކަންކަމަށް މަގުފަހިކޮށް، މުޖުތަމަޢުގައި އޮތް ނުބައިކަން ކުޑަކުރުމެވެ.
މިއާ ޚިލާފަށް، ޝައިޚް ނާޞިރުއްދީން އަލްއަލްބާނީ ރަޙިމަހުﷲ ގެ ރައުޔު މާ ހަރުކަށެވެ. އެކަލޭގެފާނު ޑިމޮކްރަސީއާއި އިންތިޚާބުތަކުގައި ބައިވެރިވުމާ މެދު ވަރަށް ބޮޑަށް އިންޒާރު ދެއްވައެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ތައުޙީދާއި ޙާކިމިއްޔަތަށް އުނިކަން އަތުވެދާނެތީ، މިފަދަ ނިޒާމުތަކުން ދުރުހެލިވުމަށް އިރުޝާދު ދެއްވައެވެ. އަދި ބައެއް މީހުން މަންފާއެއް (މަޞްލަޙަތެއް) އޮތް ކަމަށް ބުނެ މިކަން ހުއްދަކުރަން އުޅޭ އުޅުމަށް އެކަލޭގެފާނު ރައްދުދެއްވައެވެ. ހަމައެފަދައިން، ޝައިޚް ޞާލިޙް އަލްފައުޒާން ޙަފިޘަހުﷲ ގެ މަވްޤިފަކީ ވެސް މިއީއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ޑިމޮކްރަސީއަކީ މުޅިން ބާތިލް އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރައްވައި، އޭގައި ބައިވެރިވުން ހުއްދަ ނޫން ކަމަށް ވިދާޅުވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ޤަބޫލުފުޅުކުރައްވާ ގޮތުގައި، އެއްވެސް ޙާލެއްގައި މިފަދަ ނިޒާމެއްގެ ތެރެއަށް ވަނުމަކީ އިސްލާމީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ.
ޚުލާޞާކޮށް ދަންނަވާނަމަ، މި ހުރިހާ ޢިލްމުވެރިން ވެސް ޑިމޮކްރަސީއަކީ އިސްލާމީ އެއްޗެއް ނޫން ކަމަށް އެއްބަސްވެވަޑައިގަންނަވައެވެ. ނަމަވެސް އިންތިޚާބުގައި ވޯޓުލުމަކީ ފިޤުހީ ގޮތުން އިޖުތިހާދު ކުރެވޭ މައްސަލައަކަށްވާތީ، ޙާލަތަށް ބަލައި ބައެއް ބޭފުޅުން ލުއި ދެއްވާއިރު، އަނެއް ބޭފުޅުން އެކަން މަނާކުރައްވަނީއެވެ. އެހެންކަމުން، މުސްލިމަކު މިފަދަ ޚިލާފީ މައްސަލައެއްގައި ގޮތެއް ނިންމާއިރު، އަމިއްލަ އެދުމަށް ނުވަތަ هوى (ހަވާނަފްސަށް) ތަބާވުމުގެ ބަދަލުގައި، ދަލީލުތަކަށް ބަލައި، ތެދުވެރިކަމާއެކު ﷲ ގެ މަގު އިޚްތިޔާރުކުރަންވާނެއެވެ. ވަކި ފަތުވާއެއް ހޯދުމުގެ ނިޔަތުގައި "ފަތުވާ ޝޮޕިން" ކުރުމާއި، ކަނުކޮށް މީހުންނަށް ތަބާވުމުން ދުރުހެލިވާންޖެހެއެވެ. އެންމެ ފަހުގެ ނިންމުން ނިންމަންވާނީ ޢިލްމުގެ އަލީގައެވެ.
اللهم أرنا الحق حقا وارزقنا اتباعه.
(އޭ ހައްދަވާ ބޮޑުކުރެއްވި ރަސްކަލާކޮ، އަޅަމެންނަށް ޙައްޤަކީ ޙައްޤުކަމުގައި ދައްކަވައި، އެއަށް ތަބާވުމުގެ ތައުފީޤު ދެއްވާށި!)
وصلى الله وسلم على نبينا محمد، وعلى آله وصحبه أجمعين.
