މިއަދުގެ އިސްލާމީ އުންމަތް ތަޙައްމަލު ކުރަމުންދާ ހިތްދަތި ދަނޑިވަޅުތަކުގައި، ގިނަ ބައެއްގެ ސަމާލުކަން ހުއްޓިފައިވަނީ ދުޝްމަނުންގެ ހައްޔަރުގައި ތިބި މުސްލިމް އަސީރުންގެ ޙައްޤުގައެވެ. އެބޭފުޅުން މިނިވަންކުރުމަށް ގޮވާލައި، އެބޭފުޅުންގެ އިޙްސާސްތަކާ ބެހޭގޮތުން ވާހަކަދެއްކުމަކީ މުހިންމު ކަމެއް ނަމަވެސް، އިބްނު އިސްކަންދަރު ފާހަގަކުރައްވަނީ މިއަށްވުރެ މާ ފުން އަދި މުހިންމު އަސާސެކެވެ. އެއީ ހައްޔަރުވުމަށްފަހު އެކަމާ ހިތާމަކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، ފުރަތަމަވެސް އަސީރަކަށް ނުވުމަށް އޮތް ދީނީ އަދި ފިކުރީ މަރުޙަލާއެވެ. މިކަމަކީ މިއަދުގެ ސިޔާސީ އަދި ޢަސްކަރީ މަސްރަޙުގައި މުސްލިމުންގެ ޢިއްޒަތާއި ކަރާމާތް ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި އެންމެ ބޮޑަށް ބަހުސްކުރަންޖެހޭ އެއް ނުކުތާއެވެ.
އިބްނު އިސްކަންދަރު މި މައުޟޫޢުގައި ދަލީލު ދައްކަވަނީ ސުންނަތް ޖަމާޢަތުގެ ބޮޑު އިމާމެއް ކަމުގައިވާ އިމާމް އަޙްމަދު ބިން ޙަންބަލްގެ ފިޤުހީ ނިންމެވުމަކަށެވެ.
سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ مُحَمَّدِ بْنِ حَنْبَلٍ، يَقُولُ: «إِذَا عَلِمَ أَنَّهُ يُؤْسَرُ، فَلْيُقَاتِلْ حَتَّى يُقْتَلَ، أَحَبُّ إِلَيَّ»
"މީހަކަށް އޭނާ އަސީރަކަށް (ހައްޔަރު) ވެދާނެކަން އެނގިއްޖެނަމަ، އެމީހަކު ޤަތުލުވެއްޖައުމަށް ދާންދެން ހަނގުރާމަކުރުން އަހަރެންގެ ގާތުގައި މާ ލޯބިވެތިވެގެންވެއެވެ."(މަސާއިލް އަލް-އިމާމް އަޙްމަދު، ރިވާޔަތު އަބީ ދާއޫދު، ނަންބަރު: 1580)
މިއީ ހަމައެކަނި ހަނގުރާމައިގެ މައިދާނަށް ޚާއްޞަ ބަސްފުޅެއް ނޫނެވެ. މިއީ މުސްލިމެއްގެ ނަފްސުގެ ޢިއްޒަތާއި، ދީނުގެ މަތިވެރިކަން ދުޝްމަނުންގެ ކުރިމަތީގައި ކުޑަވިޔަނުދިނުމަށްޓަކައި ގެންގުޅެންޖެހޭ ވަރުގަދަ ޢަޒުމެކެވެ.
އަސީރަކަށް ވުމަކީ އިންސާނާގެ ޢިއްޒަތް ގެއްލި، ދުޝްމަނުންގެ ކުރިމަތީގައި ނިކަމެތިވާ ކަމެކެވެ. އިމާމް އަޙްމަދުގެ މި ފިޤުހީ ނިންމެވުމުން އެނގެނީ މުސްލިމެއްގެ ޢިއްޒަތް ހިފެހެއްޓުމުގެ މުހިންމުކަމެވެ.މިއީ ހަމައެކަނި ހަނގުރާމައިގެ އުޞޫލެއް ނޫނެވެ. މިއީ ދުޝްމަނުންގެ އަތްދަށަށް ގޮސް ދީނަށް ނުވަތަ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ލިބިދާނެ އިހާނެތިކަމަކުން ސަލާމަތްވުމަށް އޮތް ވަރުގަދަ ރޫޙެކެވެ.ގިނަ ފަހަރަށް އަޅުގަނޑުމެން ހިތާމަކުރަނީ ކަމެއް ވުމުންނެވެ. ނަމަވެސް މި ބަސްފުޅުން ބާރުއަޅަނީ ކަމެއް ދިމާވުމުގެ ކުރިން، ޢިއްޒަތްތެރި ނިންމުމެއް ނިންމުމަށެވެ.
ގިނަ ފަހަރަށް އަޅުގަނޑުމެން ހިތާމަކުރަނީ ކަމެއް ވުމުންނެވެ. ނަމަވެސް މި ބަސްފުޅުން ބާރުއަޅަނީ ކަމެއް ދިމާވުމުގެ ކުރިން، ޢިއްޒަތްތެރި ނިންމުމެއް ނިންމުމަށެވެ.
ޚުލާޞާކޮށް ބުނާނަމަ، އިބްނު އިސްކަންދަރުގެ މި ގޮވާލުމަކީ އުންމަތުގެ ހިތްތަކުގައި އޮތް "ބިރުވެރިކަން" ނައްތާލައި، "ޢިއްޒަތްތެރިކަން" ދިރުވުމަށް ގޮވާލާ ގޮވާލުމެކެވެ. އިމާމް އަޙްމަދުގެ ބަސްފުޅުން ދޭހަވަނީ، މުސްލިމަކު ދުޝްމަނުންގެ އަތްދަށަށް ގޮސް، އޭނާގެ ދީނަށާއި އަބުރަށް އިހާނެތިކަން ލިބުމުގެ ކުރިން، ޢިއްޒަތުގައި ފުރާނަ ދޫކޮށްލުމަކީ މާ މަތިވެރި ކަމެއް ކަމެވެ.
މި ފިކުރަކީ މިއަދުގެ ޖީލުތަކަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ބޭނުންޖެހިފައިވާ ފިކުރެކެވެ. ރަމްޒީ ހަރަކާތްތަކުން ބޭރުވެ، އަމަލީ ގޮތުން ދީނާއި މިއްލަތުގެ ދިފާޢުގައި ތެދުވުމަކީ ކޮންމެ މުސްލިމެއްގެ ވެސް ޒިންމާއެކެވެ. މިއަދު އަޅުގަނޑުމެން ދަސްކުރަންވީ ހަމައެކަނި އަސީރުންނަށް އެހީވުމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އަސީރަކަށް ނުވެ، ނަޞްރު ނުވަތަ ޝަހާދަތުގެ މަތިވެރި މަގު އިޚްތިޔާރު ކުރުމުގެ ހިތްވަރު ލިބިގަތުމެވެ.
