އިސްލާމީ ތާރީޚުގައި ސުންނަތް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ މަތިވެރި ޚިދުމަތުގައި މަޝްޣޫލުވެވަޑައިގަތް އެންމެ ބޮޑެތި އިމާމުންގެ ތެރޭގައި އިމާމް ނަސާއީ (أحمد بن شعيب النسائي) ހިމެނިވަޑައިގަންނަވައެވެ. އެކަލޭގެފާނަކީ ހަމައެކަނި ޙަދީޘް ޢިލްމުގެ އުސްތާޛެއް ނޫނެވެ. އެއީ ޙަޤީޤަތާއި ޞައްޙަ މަޢުލޫމާތު ފެތުރުމުގައި ނުހަނު ސާބިތުވެ ހުންނެވި، ހިތްވަރުގަދަ ޢިލްމުވެރިއެކެވެ. އެކަލޭގެފާނު އެކުލަވާލެއްވި "ސުނަނުއް ނަސާއީ" އަކީ އިސްލާމީ އުންމަތުގެ އެންމެ މުހިންމު ހަދީޘް ފޮތްތައް ކަމުގައިވާ "ކުތުބުއްސިއްތާ" (ހަ ފޮތް) ގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ވަރަށް ޚާއްޞަ ފޮތެކެވެ.

އިމާމް ނަސާއީ އުފަންވެވަޑައިގަތީ ހިޖުރައިން 215 ވަނަ އަހަރު (މީލާދީން 830 ވަނަ އަހަރު) ޚުރާސާންގެ "ނަސާ" ނަމަކަށް ކިޔާ ރަށުގައެވެ. ތުއްތުއިރުއްސުރެ ޢިލްމު އުނގެނުމަށް އެކަލޭގެފާނުގެ ހިތްޕުޅުގައި އޮތް ޝައުޤުވެރިކަން ވަރަށް ބޮޑެވެ. ވަރަށް ހަގު ޢުމުރުފުޅެއްގައި ޙަދީޘް އުނގެނެން ފެއްޓެވިއިރު، އެކަލޭގެފާނަކީ ނުހަނު ބުއްދިވެރި އަދި މަސައްކަތަށް ފަރުވާތެރި ބޭފުޅެއްގެ ގޮތުގައި މަޝްހޫރުވެވަޑައިގަތެވެ. އެހެން ޢިލްމުވެރިންނާ ޚިލާފަށް، ޙަދީޘެއް ޞައްޙަކުރުމުގައި އެކަލޭގެފާނަކީ ނުހަނު ހަރުކަށި  އުޞޫލުތަކެއް ގެންގުޅުއްވި ބޭފުޅެކެވެ.

ޙަދީޘް ޢިލްމުގެ އެންމެ ޞައްޙަ މަޢުލޫމާތު ހޯއްދެވުމަށްޓަކައި އެކަލޭގެފާނު ވަނީ އިސްލާމީ ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކަށް ދަތުރުކުރައްވާފައެވެ. މައްކާ، މަދީނާ، މިޞްރު، ޢިރާޤު އަދި ދިިމިޝްޤު ފަދަ ޢިލްމީ މަރުކަޒުތަކަށް ކުރެއްވި ދަތުރުފުޅުތަކަށްފަހު، އެކަލޭގެފާނު އެންމެ ފަހުން ވަޒަންވެރިވެވަޑައިގަތީ މިޞްރުގައެވެ. އެތަނުގައި އެކަލޭގެފާނު ވެވަޑައިގަތީ ޙަދީޘް ޢިލްމުގެ އެންމެ އިސް އެއް މަރުޖިޢު ކަމުގައެވެ. ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުން ދަރިވަރުން އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް ޢިލްމު އުނގެނެން އަންނަން ފެށިއެވެ.

އިމާމް ނަސާއީއަކީ ޙަދީޘެއްގެ ސަނަދު ވަޒަންކުރެއްވުމުގައި ނުހަނު ކުޅަދާނަ ބޭފުޅެކެވެ. ރާވީންގެ ހަނދާން ހުންނަ މިންވަރާއި، އެބޭފުޅުންގެ އިތުބާރު ހުރި މިންވަރު ބެއްލެވުމުގައި އެކަލޭގެފާނު ގެންގުޅުއްވި ހަރުކަށި މިންގަނޑުތަކުގެ ސަބަބުން، "ސުނަނުއް ނަސާއީ" އަކީ ޞަޙީޙުލް ބުޚާރީ އާއި ޞަޙީޙުލް މުސްލިމަށްފަހު އެންމެ އިތުބާރު ހުރި އެއް ފޮތް ކަމުގައި ގިނަ ޢިލްމުވެރިން އެއްބަސްވެވަޑައިގަންނަވައެވެ. އެކަލޭގެފާނު އެންމެ ފުރަތަމަ ލިޔުއްވީ "އައްސުނަނުލް ކުބްރާ" އެވެ. ނަމަވެސް ފަހުން އޭގެ ތެރެއިން އެންމެ ޞައްޙަ ޙަދީޘްތައް ހޮއްވަވައި "އަލްމުޖުތަބާ" އެކުލަވާލެއްވިއެވެ. މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފެންނަން އޮތް "ސުނަނުއް ނަސާއީ" އަކީ އެއީއެވެ.

އިމާމް ނަސާއީއަކީ ހަމައެކަނި ފޮތްތެރި ޢިލްމުވެރިއެއް ނޫނެވެ. އެކަލޭގެފާނަކީ ޙަޤީޤަތް ބަޔާންކުރުމުގައި އެއްވެސް މީހަކަށް ޖެހިލުންވެވަޑައިނުގަންނަވާ ހިތްވަރުގަދަ ބޭފުޅެކެވެ. ދިމިޝްޤުގައި ހުންނެވި ދުވަސްވަރު، ސިޔާސީ ގޮތުން ނުފޫޒުގަދަ ބައެއް ފަރާތްތަކުގެ ފިއްތުންތަކާ ކުރިމަތިލައްވަން ޖެހިވަޑައިގަތް ނަމަވެސް، އެކަލޭގެފާނު އިޚްތިޔާރު ކުރެއްވީ މަޝްހޫރުކަމަށްވުރެ ބޮޑަށް ޙަދީޘްގެ ޞައްޙަ މަޢުލޫމާތު ބަޔާންކުރުމަށެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން އެކަލޭގެފާނަށް ބޮޑެތި އަނިޔާތަކާ ކުރިމަތިލައްވަން ޖެހިވަޑައިގަތެވެ. އެކަލޭގެފާނު އަވަހާރަވީ ހިޖުރައިން 303 ވަނަ އަހަރު (މީލާދީން 915 ވަނަ އަހަރު) މައްކާގައެވެ.

އިމާމް ނަސާއީގެ ޙަޔާތްޕުޅުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ލިބޭ އެންމެ ބޮޑު ފިލާވަޅަކީ، މަޝްހޫރުކަމަށްވުރެ ޞައްޙަ މަޢުލޫމާތާއި އިތުބާރު ހުރި ގޮތްތަކަށް އިސްކަންދިނުމުގެ މުހިންމުކަމެވެ. އެކަލޭގެފާނު ދޫކުރެއްވި ޢިލްމީ ޚަޒާނާއަކީ މިއަދުވެސް މުޅި އިސްލާމީ އުންމަތަށް ލިބިފައިވާ އަގުހުރި ހަދިޔާއެކެވެ. މާތްﷲ އެކަލޭގެފާނުގެ ޚިދުމަތްތައް ބަލައިގަންނަވައި، ހެޔޮ ޖަޒާ ދެއްވާށިއެވެ. އާމީން.