ދުނިޔޭގެ ސިޔާސީ މަސްރަޙު މިއަދު އޮތީ ނުތަނަވަސްކަމެއްގެ ތެރޭގައެވެ. އެއް ފަރާތުން ބޮޑެތި ބާރުތަކުގެ މެދުގައި އޮތް ކުރިމަތިލުންތަކެވެ. އަނެއް ފަރާތުން ދީނީ އަދި ނަސްލީ ހަނގުރާމަތަކެވެ. މި ހުރިހާ ކަމެއްގެ ތެރޭގައި، ރާއްޖެ ފަދަ ޖަޒީރާ ގައުމަކަށް އޮތީ ކޮން ބިރެއްތޯ މިއީ މިއަދު ކޮންމެ ދިވެއްސަކުވެސް ކޮށްލުން މުހިންމު ސުވާލެކެވެ. "ހަނގުރާމަ ދިގުލާނަމަ ރާއްޖޭގައި އަސާސީ ޚިދުމަތްތައް ލިބިގަތުމުގައި ދަތިތައް ކުރިމަތިވާނެ" ކަމަށް ބުނާ ބުނުމަކީ ހަމައެކަނި ބިރުވެރި ޚިޔާލެއް ނޫނެވެ. އެއީ ހަގީގަތަކަށް ވެދާނެ ވަރަށް ބޮޑު ނުރައްކަލެކެވެ.

ބޭރުގެ ބަރޯސާވުން: އަޅުގަނޑުމެންގެ ބަލިފައި

ރާއްޖެއަކީ ގުދުރަތީ ގޮތުން ރީތި، ހިތްފަސޭހަ ގައުމެއް ނަމަވެސް، އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން އަޅުގަނޑުމެންނަކީ ސައްތަ އިން ސައްތަ "އިމްޕޯޓް" އަށް ބަރޯސާވާ ގައުމެކެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ކާބޯތަކެތި ގެންނަނީ ބޭރުންނެވެ. ބޭނުންކުރާ ބޭސްފަރުވާގެ ސާމާނު ގެންނަނީ ބޭރުންނެވެ. އެންމެ މުހިންމު ކަންތައް ކަމުގައިވާ ހަކަތަ ނުވަތަ ތެޔޮ ގެންނަނީވެސް ބޭރުންނެވެ.

ދުނިޔޭގެ މަސްރަޙުގައި ހިނގާ ހަނގުރާމަތައް ދިގުލައިގެންދާ ނަމަ، މައިގަނޑު ދެ ކަމެއް މެދުވެރިވެއެވެ. ފުރަތަމަ ކަމަކީ ތަކެތީގެ އަގު އުފުލުމެވެ. ދެވަނަ ކަމަކީ "ސަޕްލައި ޗެއިން" ނުވަތަ ތަކެތި ގެނައުމުގެ މަގުތަކަށް ބުރޫ އެރުމެވެ. މި ދެ ކަމަކީވެސް ރާއްޖޭގެ އަސާސީ ޚިދުމަތްތަކުގެ މައިބަދަ ބިންދާލާނެ ފަދަ ކަންކަމެވެ.

ކާބޯތަކެތީގެ ރައްކާތެރިކަން (Food Security)

ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ގޮދަނާއި، ހަނޑުލާއި، ހަކުރާއި، ތެޔޮ ފަދަ ބާވަތްތައް އެންމެ ގިނައިން އުފައްދާ ގައުމުތަކަކީ ހަނގުރާމައިގެ ސީދާ އަސަރު ކުރާ ގައުމުތަކަށް ވެއްޖެ ނަމަ، އެ ތަކެތީގެ އަގު އިންތިހާއަށް އުފުލިގެންދެއެވެ. ރާއްޖޭގެ ބާޒާރުގައި މިއަދު އަޅުގަނޑުމެން މި ބޭނުންކުރާ ތަކެތީގެ އަގު ކޮންޓްރޯލް ކުރެވިފައި މި އޮންނަނީ ސަރުކާރުން ދޭ ބޮޑު ސަބްސިޑީގެ ސަބަބުންނެވެ. ނަމަވެސް، ހަނގުރާމައެއްގެ ސަބަބުން އަގުތައް މާބޮޑަށް އުފުލިއްޖެ ނަމަ، އެ ސަބްސިޑީ ދެމެހެއްޓުމަކީ ދައުލަތުގެ ބަޖެޓަށް ކެތްކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ނަތީޖާއަކީ އާންމު ރައްޔިތުންގެ ޖީބަށް ބުރަވެ، އަސާސީ ކާބޯތަކެތި ލިބުމުގައި ދަތިތަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުމެވެ.

ހަކަތައާއި ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތް

ރާއްޖޭގައި ކަރަންޓު އުފެއްދުމަށް އަދިވެސް އެންމެ ބޮޑަށް ބޭނުންކުރަނީ ޑީސަލް އެވެ. ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ ބާޒާރަށް އަންނަ ކޮންމެ ލޮޅުމަކީ ރާއްޖޭގެ ކަރަންޓު ބިލަށް އަންނަ ބަދަލެކެވެ. ހަނގުރާމައެއް ދިގުލައިގެން ގޮސް، ތެޔޮ އުފައްދާ ގައުމުތަކުން ތެޔޮ އެކްސްޕޯޓް ކުރުން ހުއްޓާލައިފި ނަމަ ނުވަތަ އާގުބޯޓުފަހަރު ދަތުރުކުރާ މަގުތައް ބަންދުވެއްޖެ ނަމަ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ރަށްތައް އަނދިރިވުމަކީ ދުރުގައި އޮތް ކަމެއް ނޫނެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި އުނދަގުލެއް ނޫނެވެ. މިއީ ހޮސްޕިޓަލްތަކުގެ ޚިދުމަތާއި، ފެނުގެ ނިޒާމާއި، މުޢާމަލާތް ކުރުމުގެ ނިޒާމު ހުއްޓުމަކަށް އަތުވެދާނެ ކަމެކެވެ.

ބޭސްފަރުވާއާއި ޞިއްޙީ ދާއިރާ

ރާއްޖޭގެ ޞިއްޙީ ދާއިރާއަކީވެސް މުޅިންހެން އިމްޕޯޓް ކުރާ ބޭހަށާއި މެޑިކަލް އިކުއިޕްމަންޓަށް ބަރޯސާވާ ދާއިރާއެކެވެ. ހަނގުރާމައެއްގެ ސަބަބުން ވައިގެ ދަތުރުފަތުރާއި ކަނޑުގެ ދަތުރުފަތުރަށް ހުރަސް އެޅުމުން، ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ އަސާސީ ބޭސްތައް ހުސްވުމުގެ ބިރު އޮވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ބޭރުގެ ޑޮކްޓަރުންނާއި ނަރުހުންނަށް ބަރޯސާވާ މިންވަރު ބޮޑުވުމުން، ދުނިޔޭގެ ހަލަބޮލިކަމުގެ ތެރޭގައި އެ މީހުން އެނބުރި ގައުމަށް ދާން ޖެހިއްޖެ ނަމަ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ޞިއްޙީ ނިޒާމަށް ބޮޑު ހުސްކަމެއް އަންނާނެއެވެ.

އަޅުގަނޑުމެން ކުރަންވީ ކީއް؟

މި ނުރައްކާތަކުން ސަލާމަތްވުމަށްޓަކައި އަޅުގަނޑުމެން މިއަދު ތައްޔާރުވާން ޖެހެއެވެ.

 * އިޤްތިޞާދީ ސިންދަފާތުކުރުން: ފަތުރުވެރިކަމަށް އެކަނި ބަރޯސާވުމުގެ ބަދަލުގައި، ދަނޑުވެރިކަމާއި މަސްވެރިކަން ކުރިއަރުވައި، އަމިއްލަ ގައުމުގައި ކާބޯތަކެތި އުފެއްދޭނެ ނިޒާމެއް ހަރުދަނާ ކުރަންޖެހެއެވެ.

 * އިއާދަކުރަނިވި ހަކަތަ: ތެލަށް ބަރޯސާވާ މިންވަރު ކުޑަކުރުމަށްޓަކައި އިރުގެ ހަކަތަ ފަދަ ވަސީލަތްތައް މުޅި ރާއްޖެއަށް ފުޅާކުރަން ޖެހެއެވެ.

 * އިސްރާފު ކުޑަކުރުން: ކޮންމެ ފަރުދަކުވެސް ކަރަންޓާއި، ފެނާއި، ކާބޯތަކެތި އިސްރާފުކުރުން ހުއްޓާލައި، ރައްކާތެރިކުރުމުގެ އާދަ އަށަގަންނުވަން ޖެހެއެވެ.

 * ސްޓްރެޓީޖިކް ރިޒާވް: ކާބޯތަކެއްޗާއި ތެޔޮ އަދި ބޭސްފަރުވާގެ ސާމާނު، މަދުވެގެން ހަ މަސް ދުވަހަށް ވާވަރަށް ރިޒާވްކޮށްފައި ބެހެއްޓޭނެ ގުދަންތަކާއި ނިޒާމުތައް ގާއިމުކުރަން ޖެހެއެވެ.

ނިންމުން

ހަނގުރާމައަކީ އެއްވެސް ބަޔަކު އެދޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ދުނިޔެ މިއަދު އޮތް ގޮތުން، ހަނގުރާމައެއްގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވެދާނެ ދަތިތަކަށް ލޯ މަރާލައިގެން ތިބުމަކީ ބުއްދިވެރިކަމެއް ނޫނެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ އަސާސީ ޚިދުމަތްތަކަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ދިރިހުރުމާ ގުޅިފައިވާ ކަންކަމެވެ. އެހެންކަމުން، ދުރާލާ ތައްޔާރުވެ، އަމިއްލަ ފައިމައްޗަށް ތެދުވުމުގެ މަސައްކަތް ހަލުވިކުރުމަކީ މިއަދު އުންމަތުގެ ދިފާއުގައި ކުރަންޖެހޭ އެންމެ މުހިންމު ޖިހާދެވެ.