މިއަދުގެ މުސްލިމް މުޖުތަމަޢުތަކުން ފެންނަ އެންމެ ބޮޑު އެއް މައްސަލައަކީ، ދީނީ އަދި ދުނިޔަވީ ކަންކަމުގައި އިސްކަންދޭންޖެހޭ ތަރުތީބު އޮޅިފައި އޮތުމެވެ. ޑރ. އަޙްމަދު އަލް-ޙަރްބީ ބަޔާންކުރައްވާ ގޮތުގައި، "فقه الأولويات" އަކީ ކޮންމެ ޢަމަލެއްވެސް އޭގެ ޙަޤީޤީ ދަރަޖައިގައި ބެހެއްޓުމެވެ. މީގެ މާނައަކީ ސުންނަތް ކަންކަމަށްވުރެ ފަރުޟު ކަންކަން އިސްކުރުމާއި، މުހިންމު ކަންކަމަށްވުރެ އެންމެ މުހިންމު ކަންކަން ކުރިއަށް ނެރުމެވެ.

1. ފަރުޟު ކަންކަމާއި ސުންނަތް ކަންކަމުގެ ތަރުތީބު

ގިނަ ފަހަރަށް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ހެދޭ ގޯހަކީ، ސުންނަތް އަޅުކަމެއްގެ ފުރިހަމަކަން ހޯދަން އުޅުމުގެ ތެރޭގައި ފަރުޟު އަދާކުރުމަށް ހުރަސްއެޅުމެވެ.

•   ފަތިސް ނަމާދުގެ މިސާލު: ރޭއަޅުކަމުގައި (ތަހައްޖުދުގައި) މުޅި ރޭ ހޭލާ ހުރެފައި، ފަޖުރު ނަމާދު ވަގުތު ޖެހުމުން ނިދިފައި އޮތުމަކީ "ލިބުނު ފައިދާއަށްވުރެ ގެއްލުން ބޮޑުވި" ކަމެކެވެ. ސަބަބަކީ ފަރުޟު ނަމާދަކީ ބިންގާ ކަމަށްވާއިރު، ސުންނަތަކީ އޭގެ މަތީގައި ބިނާކުރެވޭ ފުރާޅު ކަމަށްވާތީއެވެ.
•   ވަގުތު ކުޑަވުން: އިރު އެރުމުގެ ކުރިން އޮތީ މަދު މިނެޓުކޮޅެއްނަމަ، ސުންނަތް ނަމާދު ދޫކޮށްލާފައި ވަގުތުން ފަރުޟު ނަމާދު ކުރުމަކީ އިސްކަންދިނުމުގެ ފިޤުހެވެ.

2. ބޭރުފުށަށްވުރެ ހިތުގެ އިޞްލާޙު އިސްކުރުން

މާތްﷲ ބައްލަވައިވޮޑިގަންނަވަނީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ބޭރުފުށުގެ ސޫރައަކަށް ނޫނެވެ؛ އެކަލާނގެ ބައްލަވައިވޮޑިގަންނަވަނީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ހިތްތަކަށެވެ.

•   ހިތުގެ ބަލިތައް: ފަސްވަގުތު ނަމާދުކޮށް، ބޭރުފުށުން ދީންވެރިކަން ދެއްކި ނަމަވެސް، ހިތުގައި ހަސަދައާއި، ނަފުރަތާއި، ބޮޑާކަން އޮތް މީހަކަށް އެ އަޅުކަމުގެ ފުރިހަމަ ފައިދާއެއް ނުލިބޭނެއެވެ. ޖިސްމާނީ ދުޅަހެޔޮކަމަށްވުރެ ރޫޙާނީ އަދި ފިކުރީ ހޭލުންތެރިކަން އިސްކުރުމަކީ މިއަދު އުންމަތަށް އެންމެ ބޭނުންޖެހިފައިވާ ކަމެވެ.

3. ޢާއިލާއާއި ގާތްމީހުންގެ ޙައްޤުތައް

ރަސޫލާ ﷺ ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އެންމެ ހެޔޮ މީހަކީ އޭނާގެ އަނބިދަރިންނަށް އެންމެ ހެޔޮ މީހާއެވެ. ރައްޓެހިންގެ ގާތުގައި ހިނިތުންވެ، އޯގާތެރިކޮށް އުޅެފައި، ގެއަށް ވަދެ އަނބިދަރިންނަށް ހަރުކަށިވުމަކީ އިސްކަންދިނުމުގެ ތަރުތީބު އޮޅިފައިވާކަމުގެ ހެއްކެކެވެ. ހެޔޮ އަޚުލާޤުގެ އެންމެ ފުރަތަމަ ޙައްޤުވެރިންނަކީ މައިންބަފައިންނާއި، އަނބިދަރިންނެވެ.

4. މީސްތަކުންގެ ޙައްޤުތަކުގެ ނާޒުކުކަން

ﷲ ގެ ޙައްޤުތަކަށް އުނިކަމެއް އަތުވެއްޖެނަމަ އެކަލާނގެއީ ފާފަފުއްސަވާ އޯގާވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ. ނަމަވެސް މީސްތަކުންގެ ޙައްޤުތަކަކީ އެމީހަކު މަޢާފުކުރަންދެން ނުވަތަ އެ ޙައްޤެއް އަދާކުރަންދެން އޮންނާނެ އެއްޗެކެވެ.

•   ދަރަނި: ޝަހީދަކަށް ހުރިހާ ފާފައެއް ފުހެވުނު ނަމަވެސް ދަރަނި ފުހެވިގެން ނުދެއެވެ. މިއިން އެނގެނީ އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޢާމަލާތްތަކުގައި މީހުންގެ ޙައްޤުތަކަށް ރައްކާތެރިވުމަކީ ކިހާވަރެއްގެ އިސްކަމެއް ދޭންޖެހޭ ކަމެއް ކަމެވެ.

5. ޢާންމު މަޞްލަޙަތު އިސްކުރުން

އަމިއްލަ ސުންނަތް އަޅުކަމެއްގައި އިނުމަށްވުރެ، މީހަކަށް ޖެހިފައިވާ ދަތިކަމެއް ފިލުވައިދިނުމަށް ނުކުތުން މާ މަތިވެރިވެގެންވެއެވެ. އިބްނު ޢައްބާސް رضي الله عنه އިޢުތިކާފު ދޫކޮށްލައްވާފައި މީހަކަށް އެހީވާން ނުކުމެވަޑައިގަތީ މި ސަބަބަށްޓަކައެވެ. ޚާއްޞަކޮށް މުއްސަނދި މީހަކު ތަކުރާރުކޮށް ޢުމްރާވުމަށްވުރެ، ފަޤީރުންނަށް އެހީވުމަށް ޚަރަދުކުރުން އޭނާގެ މައްޗަށް މާ އައުލާކަން ބޮޑެވެ.

ދިރިއުޅުމުގެ ކޮންމެ ކަމެއްގައިވެސް އިސްކަންދޭންޖެހޭ ތަރުތީބު ދެނެގަތުމަކީ ދީނީ އަދި ދުނިޔަވީ ކާމިޔާބީގެ ތަޅުދަނޑިއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ "މިނެކިރާ ތަރާދު" ސީދާކޮށް، އަސާސީ ވާޖިބުތަކަށް އިސްކަންދީގެން މެނުވީ ހަޤީޤީ ކުރިއެރުމެއް ނުލިބޭނެއެވެ.